pulmolog – onkolog
Šta treba znati, kako se prepoznaje i kada se javiti ljekaru
Tuberkuloza (TB) je zarazna bolest koju najčešće uzrokuje bakterija Mycobacterium tuberculosis, jedna iz grupe blisko povezanih bakterija koje čine Mycobacterium tuberculosis kompleks (MTBC). Iako se često smatra bolešću prošlosti, tuberkuloza i danas postoji u svijetu i u našem okruženju. Dobra je vijest da je TB izlječiva kada se prepozna na vrijeme i kada se terapija sprovodi pravilno i do kraja (šest mjeseci).
Cilj Svjetskog dana tuberkuloze je da podsjetimo stanovništvo na rane znakove bolesti, puteve prenosa i važnost pravovremene dijagnostike.
Kako se tuberkuloza prenosi?
TB se najčešće prenosi vazdušnim putem: kada osoba koja ima aktivnu tuberkulozu kašlje, kiše, govori ili pjeva, u vazduh oslobađa sitne kapljice koje mogu sadržavati bakterije. Drugi ljudi se mogu zaraziti ako te čestice udahnu, naročito u zatvorenim, slabo provjetrenim prostorijama.
Važno je naglasiti:
- TB se ne prenosi uobičajenim kontaktom poput rukovanja, zagrljaja, djeljenjem escajga, preko posteljine ili WC daske.
- Nisu svi koji se zaraze odmah bolesni.
Latentna i aktivna tuberkuloza – u čemu je razlika?
Nakon kontakta s bakterijom, kod mnogih ljudi se razvije latentna TB infekcija: bakterija je prisutna u organizmu, ali je „uspavana“. Osoba nema simptome i ne prenosi bolest. Kod manjeg dijela ljudi latentna infekcija može preći u aktivnu tuberkulozu, naročito kada imunitet oslabi.
Aktivna TB je stannje kada bakterija izaziva bolest – tada se javljaju simptomi i, ako se radi o plućnoj tuberkulozi, osoba može biti zarazna.
Koji su simptomi tuberkuloze?
Simptomi mogu biti postepeni i često liče na „dugotrajnu prehladu“ ili bronhitis. Najčešće su:
- kašalj koji traje duže od 2-3 nedelje
- iskašljavanje (ponekad sa tragovima krvi)
- povišena tjelesna temperatura („dosadne“ niske temperature oko 37,2 – 37,2oC u poslijepodnevnim i večernjim časovima)
- noćno znojenje
- umor, slabost, gubitak apetita
- neobjašnjiv gubitak tjelesne težine
- ponekad osjećaj nedostatka vazduha ili bol u grudima
Ko je u većem riziku?
Od tuberkuloze može svako oboljeti, ali je rizik veći kod osoba koje:
- žive ili rade u uslovima bliskog kontakta i slabije ventilacije
- imaju oslabljen imunitet (npr. Neke hronične bolesti ili terapije koje utiču na imunitet)
- su pothranjene
- imaju šećernu bolest (dijabetes)
- puše ili imaju hronične bolesti pluća
- su bili u bliskom kontaktu s osobom koja ima aktivnu TB
Kada se javiti pulmologu?
Preporučujemo pregled i obradu ako imate:
- kašalj duži od 2-3 nedelje
- temperaturu koja se ponavlja, posebno uveče
- noćno znojenje
- neobjašnjiv gubitak težine
- krv u ispljuvku
- dugotrajan umor bez jasnog razloga
- kontakt s osobom koja ima potvrđenu TB
Kako se postavlja dijagnoza?
Dijagnostika TB se zasniva na kombinaciji simptoma, pregleda i testova. Najčešće se rade:
- rendgen pluća (ili po potrebi CT)
- analiza iskašljaja (mikrobiološke pretrage)
- testovi za TB infekciju (po indikaciji i procjeni ljekara)
- laboratrijske analize kao dopuna procjene
Cilj je da se bolest potvrdi ili isključi i, ako je potrebno, da se terapija započne na vrijeme.
Da li je tuberkuloza izlječiva?
Da. Tuberkuloza je izlječiva uz pravilnu terapiju, ali jeključno:
- da se lijekovi uzimaju tačno kako je propisano
- da se terapija sprovodi do kraja (ne prekidati čim se osoba bolje osjeća)
- da se praćenje sprovodi prema planu ljekara
Prekid terapije ili neredovno uzimanje lijekova može dovesti do povratka bolesti i razvoja otpornosti.
Kako se može spriječiti širenje?
Prevencija uključuje:
- pravovremeno prepoznavanje simptoma i pregled
- dobra ventilacija životnih i radnih prostora
- higijena kašlja (maramica, kašljanje u pregib lakta)
- praćenje i testiranje bliskih kontakata kada postoji potvrđen slučaj
- liječenje latentne infekcije u određenim situacijama (po procjeni ljekara)
Zaključak
Tuberkuloza je i dalje relevantna tema javnog zdravlja. Najvažnija poruka je jednostavna: dugotrajan kašalj nije nešto što treba ignorisati. Što se ranije uradi pregled i dijagnostika, to je liječenje uspješnije a rizik za druge manji.
Zakazivanje:
Ako imate kašalj koji traje duže od 2-3 nedelje ili druge navedene simptome, preporučujemo pulmološki pregled i odgovarajuću dijagnostiku:
📞 +387 51 491 800
📞 +387 66 533 633
📞 +387 66 533 933
(Ovaj tekst je edukativnog karaktera i ne zamjenjuje individualni pregled i savjet ljekara.)
Posljednje objave
Usluge
Vaskularna hirurgija je specijalnost medicine posvećena zdravlju arterija i vena, koja obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje bolesti krvnih sudova.
Urologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti urinarnog sistema kod muškaraca i žena, kao i oboljenjima muškog reproduktivnog sistema.
Ultrazvučna dijagnostika je ključna dijagnostička grana medicine koja omogućava vizualizaciju unutrašnjih struktura tijela uz pomoć savremenih slikovnih metoda.
Opšta hirurgija je specijalizovana jedinica posvećena prevenciji, dijagnostici i liječenju oboljenja dojki.
Ortopedija je grana medicine posvećena zdravlju vašeg koštano-mišićnog sistema, koja obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje oboljenja i povreda kostiju, zglobova, ligamenata, mišića i tetiva.
Opšta i abdominalna hirurgija obuhvata dijagnostiku i hirurško liječenje bolesti i povreda organa unutar trbušne duplje, uključujući želudac, crijeva, jetru, žučnu kesu, pankreas, slezinu i abdominalne stijene.
Opšta hirurgija je specijalizovana jedinica posvećena prevenciji, dijagnostici i liječenju oboljenja dojki.
Onkologija je specijalistička oblast medicine koja se bavi dijagnostikovanjem, liječenjem i praćenjem malignih bolesti.
Dermatologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom oboljenja kože, kose i noktiju.
U okviru neurologije pružamo dijagnostiku i liječenje oboljenja nervnog sistema – mozga, kičmene moždine i perifernih nerava.
Nefrologija je grana interne medicine koja se bavi prevencijom, dijagnostikom i liječenjem bolesti bubrega i mokraćnog sistema.
Laboratorija je temelj savremene medicine i polazna tačka za preciznu dijagnostiku brojnih bolesti.
Kardiologija je medicinska specijalnost posvećena dijagnostici, liječenju i prevenciji bolesti srca i krvnih sudova.
Interna medicina obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje bolesti unutrašnjih organa, sa fokusom na složene i hronične zdravstvene probleme.
Ginekologija je grana medicine koja se bavi zdravljem ženskog reproduktivnog sistema – dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti.
Gastroenterologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti digestivnog sistema, uključujući jednjak, želudac, tanko i debelo crijevo, jetru, pankreas i žučnu kesu.
Endokrinologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i praćenjem poremećaja hormona i žlijezda sa unutrašnjim lučenjem.
Dermatologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom oboljenja kože, kose i noktiju.
