Prof. dr Vlastimir Vlatković
specijalista interne medicine, subspecijalista nefrologije
Svjetski dan bubrega (12. mart) predstavlja važan povod da se javnost podsjeti na jednu od ključnih činjenica preventivne medicine: bubrežne bolesti u velikom broju slučajeva napreduju postepeno i neprimjetno, bez jasnih simptoma, sve dok oštećenje ne postane izraženije. Upravo zbog toga se bubrezi često opisuju kao “tihi organ”, a zaštita bubrežne funkcije oslanja se prije svega na rano prepoznavanje rizika i redovnu kontrolu osnovnih nalaza.
U populaciji, najčešći faktori koji dugoročno dovode do oštećenja bubrega su povišen krvni pritisak (arterijska hipertenzija) i dijabetes. Ova stanja mogu godinama postojati bez tegoba, naročito ako se krvni pritisak ne mjeri redovno ili ako se šećer u krvi ne prati u okviru preventivnih kontrola. Zato je cilj ovog teksta da pojasni: zašto bubrežne bolesti često kasno daju simptome, koji su rani znaci upozorenja, koji su najvažniji laboratorijski parametri i kome su potrebne češće kontrole.
Bubrezi “tihi organ”
Bubrezi filtriraju krv i uklanjaju metaboličke produkte, istovremeno učestvujući u regulaciji niza vitalnih funkcija:
- ravnoteže tečnosti i elektrolita,
- krvnog pritiska,
- acidobaznog statusa,
- stvaranja hormona važnih za krvnu sliku (anemija može biti posljedica bubrežnog oštećenja).
Organizam se dugo prilagođava postepenom padu bubrežne funkcije. Zbog toga se simptomi često javljaju kasno, a ključ prevencije je pravovremeno uočavanje promjena kroz jednostavne, ali ciljane kontrole.
Šest ranih znakova da bubrezima treba posvetiti pažnju
U ranim fazama bubrežne bolesti simptomi mogu biti nespecifični. Ipak, sljedeći znaci zahtijevaju pažnju i procjenu:
- Otoci (edemi) oko skočnih zglobova ili kapaka, posebno ujutro.
- Pjenast urin ili vidljiva promjena boje urina.
- Povišen krvni pritisak, novonastao ili teško kontrolisan uprkos terapiji.
- Umor i slabost, ponekad povezani s anemijom.
- Učestalost noćnog mokrenja.
- Mučnina i smanjen apetit, češće u kasnijim fazama, ali važno je prepoznati obrazac i trajanje.
Napomena: bol u donjem dijelu leđa najčešće nije znak bubrežne bolesti, već potiče iz mišićno-koštanog sistema. Međutim, bol uz povišenu temperaturu, peckanje pri mokrenju i promjene urina može ukazivati na infekciju urinarnog trakta ili bubrega, te zahtijeva pregled.
Najvažniji nalazi: kreatinin, jačina glomerularne filtracije i analiza urina
Za osnovnu procjenu bubrežne funkcije, u najvećem broju slučajeva dovoljna su tri nalaza:
- Kreatinin u krvi
- Procijenjena jačina glomerularne filtracije
- Analiza jutarnjeg urina (sediment), a po potrebi i albumin/protein u urinu
Važno je naglasiti da kreatinin sam po sebi može biti pod uticajem dobi i mišićne mase, zbog čega je jačina glomerularne filtracije često bolji pokazatelj ukupne bubrežne funkcije. Prisustvo albumina ili proteina u urinu može biti rani znak oštećenja i ima značajnu prognostičku vrijednost, naročito kod osoba s hipertenzijom i dijabetesom.
Ko pripada rizičnim grupama i treba češće kontrole
Redovna kontrola navedenih nalaza preporučuje se posebno osobama koje imaju:
- arterijsku hipertenziju,
- dijabetes ili predijabetes,
- porodičnu istoriju bubrežnih bolesti,
- stariju životnu dob,
- ponavljane urinarne infekcije ili bubrežne kamence,
- otoke, promjene urina ili neobjašnjivu anemiju.
Takođe, određeni lijekovi mogu opteretiti bubrege pri dugotrajnoj ili nekontrolisanoj upotrebi. Zbog toga je važno da se terapija uzima po savjetu ljekara, uz periodične kontrole.
Kako zaštititi bubrege u svakodnevici
Najefikasnije mjere zaštite bubrega su istovremeno i osnovne mjere zaštite kardiovaskularnog i metaboličkog zdravlja:
- kontrola krvnog pritiska (najvažnija pojedinačna mjera),
- kontrola šećera u krvi,
- adekvatan unos tečnosti, individualno prilagođen (posebno kod srčanih i uznapredovalih bubrežnih bolesnika),
- smanjen unos soli i ultra-prerađene hrane,
- oprez s lijekovima protiv bolova (ne uzimati često i bez konsultacije),
- redovno kretanje i kontrola tjelesne težine.
Kada je potrebno hitno javiti se ljekaru
Hitnu procjenu zahtijevaju:
- visoka temperatura uz bol i promjene urina,
- krv u urinu,
- nagli otoci uz kratkoću daha,
- izrazito visok krvni pritisak uz glavobolju, mučninu ili loše opšte stanje
Zakazivanje:
Za preventivnu procjenu bubrežne funkcije i plan kontrola prema vašem riziku:
📞 +387 51 491 800
📞 +387 66 533 633
📞 +387 66 533 933
🌐 uniclinic.ba
Posljednje objave
Usluge
Vaskularna hirurgija je specijalnost medicine posvećena zdravlju arterija i vena, koja obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje bolesti krvnih sudova.
Urologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti urinarnog sistema kod muškaraca i žena, kao i oboljenjima muškog reproduktivnog sistema.
Ultrazvučna dijagnostika je ključna dijagnostička grana medicine koja omogućava vizualizaciju unutrašnjih struktura tijela uz pomoć savremenih slikovnih metoda.
Opšta hirurgija je specijalizovana jedinica posvećena prevenciji, dijagnostici i liječenju oboljenja dojki.
Ortopedija je grana medicine posvećena zdravlju vašeg koštano-mišićnog sistema, koja obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje oboljenja i povreda kostiju, zglobova, ligamenata, mišića i tetiva.
Opšta i abdominalna hirurgija obuhvata dijagnostiku i hirurško liječenje bolesti i povreda organa unutar trbušne duplje, uključujući želudac, crijeva, jetru, žučnu kesu, pankreas, slezinu i abdominalne stijene.
Opšta hirurgija je specijalizovana jedinica posvećena prevenciji, dijagnostici i liječenju oboljenja dojki.
Onkologija je specijalistička oblast medicine koja se bavi dijagnostikovanjem, liječenjem i praćenjem malignih bolesti.
Dermatologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom oboljenja kože, kose i noktiju.
U okviru neurologije pružamo dijagnostiku i liječenje oboljenja nervnog sistema – mozga, kičmene moždine i perifernih nerava.
Nefrologija je grana interne medicine koja se bavi prevencijom, dijagnostikom i liječenjem bolesti bubrega i mokraćnog sistema.
Laboratorija je temelj savremene medicine i polazna tačka za preciznu dijagnostiku brojnih bolesti.
Kardiologija je medicinska specijalnost posvećena dijagnostici, liječenju i prevenciji bolesti srca i krvnih sudova.
Interna medicina obuhvata prevenciju, dijagnostiku i liječenje bolesti unutrašnjih organa, sa fokusom na složene i hronične zdravstvene probleme.
Ginekologija je grana medicine koja se bavi zdravljem ženskog reproduktivnog sistema – dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti.
Gastroenterologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom bolesti digestivnog sistema, uključujući jednjak, želudac, tanko i debelo crijevo, jetru, pankreas i žučnu kesu.
Endokrinologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i praćenjem poremećaja hormona i žlijezda sa unutrašnjim lučenjem.
Dermatologija je grana medicine koja se bavi dijagnostikom, liječenjem i prevencijom oboljenja kože, kose i noktiju.
